3 hậu quả pháp lý khi hộ kinh doanh né chuyển khoản có thể bị xử phạt thuế

Trong những ngày gần đây, một làn sóng từ chối nhận thanh toán bằng hình thức chuyển khoản đang lan rộng trong cộng đồng hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ tại Việt Nam. Không ít cửa hàng ăn uống, tạp hóa, sạp hàng thực phẩm đồng loạt treo biển “không nhận chuyển khoản”, thậm chí các mã QR quen thuộc cũng biến mất. Đối với kinh doanh trực tuyến, nhiều người cũng thay đổi cách nhận tiền, như thay đổi tài khoản hoặc không nhận đơn hàng thu hộ (COD). Một số đơn vị kinh doanh thậm chí chấp nhận chuyển khoản nhưng yêu cầu khách hàng trả thêm phí thuế, hoặc chỉ giữ nguyên giá nếu khách thanh toán bằng tiền mặt. Đây chính là hiện tượng hộ kinh doanh né chuyển khoản đang diễn ra mạnh mẽ.

Nguyên nhân đằng sau hiện tượng “né chuyển khoản” này là gì?

Sự thay đổi đột ngột này xuất phát từ các chính sách thắt chặt hoạt động khai thuế của Nhà nước. Cụ thể, theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP, bắt đầu từ ngày 1 tháng 6 năm 2025, các hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng mỗi năm sẽ phải xuất hóa đơn điện tử được khởi tạo từ máy tính tiền và có kết nối trực tiếp với cơ quan thuế.

Hiện tại, phần lớn các hộ kinh doanh đang đăng ký thuế theo phương pháp khoán. Cá nhân và hộ kinh doanh có doanh thu từ 100 triệu đồng trở lên mỗi năm (và từ năm 2026 là trên 200 triệu đồng/năm) bắt buộc phải đóng các loại thuế, phí bao gồm: lệ phí môn bài, thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân.

Với quy định mới này, cơ quan thuế sẽ nắm được doanh thu thực tế của các hộ kinh doanh, điều mà trước đây khá khó khăn. Việc quản lý chặt chẽ về hóa đơn, chứng từ điện tử khiến nhiều hộ kinh doanh lo ngại sẽ phải đóng thuế cao hơn. Đồng thời, họ cũng lúng túng, chưa biết cách kê khai doanh thu, xuất hóa đơn và báo cáo thuế như thế nào. Vì thế, để tránh bị phạt và né tránh nghĩa vụ thuế, không ít hộ kinh doanh đã đột ngột dừng nhận chuyển khoản, hình thành tình trạng hộ kinh doanh né chuyển khoản diễn ra phổ biến như hiện nay.

Hậu quả pháp lý khi “hộ kinh doanh né chuyển khoản” để trốn thuế

Trước tình trạng này, Chi cục Thuế khu vực I đã phát đi thư ngỏ gửi đến các hộ gia đình, cá nhân có hoạt động sản xuất, kinh doanh trên địa bàn thành phố Hà Nội và tỉnh Hòa Bình để cảnh báo về hành vi hộ kinh doanh né chuyển khoản.

Chi cục Thuế khẳng định:

Theo quy định của pháp luật thuế, doanh thu tính thuế giá trị gia tăng đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh là tổng doanh thu bao gồm thuế (nếu thuộc diện chịu thuế) của toàn bộ tiền bán hàng, cung ứng dịch vụ mà hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh được hưởng, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa. Hành vi treo biển “chỉ nhận tiền mặt” hoặc ghi nội dung chuyển khoản mập mờ, chẳng hạn như “trả tiền mượn”, “tiền cafe”, “tiền ship” để gây khó khăn cho cơ quan chức năng khi xác định doanh thu, không những không làm giảm nghĩa vụ thuế mà còn có thể trở thành dấu hiệu nghi ngờ cho hành vi che giấu doanh thu.

Đồng thời, những hành vi này còn đi ngược lại với xu hướng “xã hội số – kinh tế số – công dân số” và chủ trương phát triển thanh toán không dùng tiền mặt của Đảng và Nhà nước. Một số trường hợp người bán yêu cầu thu thêm tiền của người mua nếu thanh toán bằng hình thức chuyển khoản không những ảnh hưởng đến quyền lợi của người mua mà còn là hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật.

Cơ quan thuế mong muốn các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh hãy là những nhà kinh doanh tỉnh táo, tìm hiểu quy định pháp luật, không nghe và làm theo những hành vi trái pháp luật như che giấu doanh thu, không minh bạch trong giao dịch kinh tế; thực hiện kê khai đúng và đầy đủ doanh thu khi bán hàng hóa, dịch vụ. Đây là lời nhắc nhở mạnh mẽ với những hộ kinh doanh né chuyển khoản để tránh rơi vào vòng xử phạt.

Chi cục Thuế khu vực I khẳng định, cơ quan thuế luôn sẵn sàng hỗ trợ và khuyến khích các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh chuyển đổi, phát triển lên doanh nghiệp để được hưởng các chính sách ưu đãi về đầu tư kinh doanh và thuế theo Nghị quyết 198/2025/QH15 về phát triển kinh tế tư nhân.

Đối với các trường hợp người nộp thuế cố tình che giấu doanh thu, kê khai thuế không trung thực, đầy đủ, cơ quan chức năng sẽ xử lý truy thu, ấn định thuế, xử phạt hành vi khai sai, trốn thuế hoặc có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Đây là hậu quả nghiêm trọng đối với những hộ kinh doanh né chuyển khoản nhằm mục đích trốn thuế.

Ví dụ thực tế: Năm 2023, một hộ kinh doanh ăn uống tại TP.HCM bị truy thu và xử phạt hơn 500 triệu đồng sau khi cơ quan thuế phát hiện có doanh thu lớn qua chuyển khoản nhưng không khai báo. Đây là trường hợp điển hình cho việc hộ kinh doanh né chuyển khoản bị xử phạt thuế nặng.

Mức phạt đối với các vi phạm về hóa đơn và trốn thuế khi “hộ kinh doanh né chuyển khoản”

Luật Việt Nam đã tổng hợp các mức phạt đối với một số vi phạm về hóa đơn và trốn thuế:

Mức phạt với hành vi không lập hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền:

• Hộ kinh doanh có doanh thu trên 01 tỷ/năm không sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền kết nối chuyển dữ liệu điện tử với cơ quan thuế theo quy định có thể bị phạt tiền từ 10 – 20 triệu đồng về hành vi không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ cho người mua theo quy định tại khoản 5 Điều 24 Nghị định 125/2020/NĐ-CP.
• Trường hợp lập hóa đơn điện tử từ máy tính tiền không có kết nối, chuyển dữ liệu điện tử với cơ quan thuế thì bị phạt tiền từ 04 – 08 triệu đồng theo quy định tại khoản 4 Điều 24 Nghị định 125.

Xử lý hình sự về Tội trốn thuế theo Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi 2017:

• Cá nhân phạm tội trốn thuế có thể bị phạt tù đến 07 năm, phạt tiền đến 1,5 tỷ đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định đến 05 năm, tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.
• Pháp nhân thương mại phạm tội trốn thuế có thể bị phạt đến 10 tỷ đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc đình chỉ hoạt động vĩnh viễn.

Minh bạch hóa giao dịch: Lựa chọn thông minh cho hộ kinh doanh

Thay vì tìm cách “lách luật”, việc minh bạch và tuân thủ các quy định hiện hành sẽ mang lại nhiều lợi ích bền vững cho các hộ kinh doanh. Cụ thể, chấp nhận thanh toán không tiền mặt và sử dụng hóa đơn điện tử đúng quy định sẽ giúp hộ kinh doanh:

• Tránh rủi ro bị xử phạt: Giúp phòng tránh các hình phạt liên quan đến hành vi trốn thuế thông qua tài khoản cá nhân.
• Tăng cường uy tín: Nâng cao độ tin cậy với khách hàng và đối tác, tạo dựng hình ảnh kinh doanh chuyên nghiệp.
• Hưởng chính sách ưu đãi: Dễ dàng tiếp cận và thụ hưởng các chính sách hỗ trợ phát triển doanh nghiệp từ Nhà nước.
• Thuận lợi tài chính: Có được ưu thế khi tiếp cận các nguồn vốn vay từ ngân hàng, mở rộng cơ hội đầu tư kinh doanh.

Trong bối cảnh cơ quan thuế đang đẩy mạnh việc giám sát dòng tiền và kiểm tra hoạt động của các hộ kinh doanh cá thể, việc né tránh các quy định chỉ càng làm tăng rủi ro pháp lý và có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng.

Hỗ trợ giải đáp mọi thắc mắc về thuế

Nếu bạn là hộ kinh doanh nhỏ, hộ kinh doanh cá thể hoặc chủ doanh nghiệp vừa mới thành lập và đang gặp khó khăn trong việc hiểu rõ hoặc xử lý các vấn đề như: xuất hóa đơn điện tử, kê khai thuế hợp lệ, hoặc nắm bắt đúng nghĩa vụ thuế khi nhận tiền chuyển khoản, Kế Toán APEC luôn sẵn lòng hỗ trợ bạn tận tình:

• Tư vấn miễn phí: Cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên sâu về thuế và kế toán dành riêng cho hộ kinh doanh.
• Hướng dẫn chi tiết: Cung cấp thông tin và hướng dẫn cụ thể về quy định hóa đơn điện tử năm 2025.
• Cập nhật quy định mới nhất: Luôn cập nhật thông tin về Nghị định 70/2025/NĐ-CP sửa đổi về hóa đơn và các văn bản pháp luật liên quan.
• Dịch vụ kế toán trọn gói: Cung cấp gói dịch vụ kế toán toàn diện, giúp bạn tiết kiệm thời gian và chi phí, đảm bảo tuân thủ mọi quy định thuế một cách hiệu quả.